Jakie świadczenia przysługują po zwolnieniu z pracy?

Nikt nie lubi myśleć o utracie pracy. To trudny moment, pełen niepewności i stresu. Jednak w takiej sytuacji kluczowe jest, aby znać swoje prawa i wiedzieć, jakie świadczenia Ci przysługują. Ta wiedza pomoże Ci poczuć się pewniej i spokojniej przejść przez ten przejściowy okres. Przygotowaliśmy dla Ciebie kompleksowy przewodnik po najważniejszych świadczeniach i dokumentach, o których musisz pamiętać po zwolnieniu z pracy.

Pieniądze na start: Co Ci się należy po rozstaniu z pracodawcą?

Kiedy stosunek pracy dobiega końca, pracownikowi przysługuje szereg świadczeń finansowych, które mogą stanowić cenne wsparcie w poszukiwaniu nowego zatrudnienia. Warto je dobrze znać i dopilnować, aby zostały wypłacone w odpowiednim terminie.

1. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy

Niezależnie od przyczyny rozwiązania umowy, pracodawca ma obowiązek wypłacić ekwiwalent pieniężny za wszystkie dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego (zarówno bieżącego, jak i zaległego), do którego pracownik nabył prawo. Prawo do ekwiwalentu powstaje w dniu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, a wypłata powinna nastąpić najpóźniej w ostatnim dniu zatrudnienia. W przypadku, gdy strony postanowiły o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy, ekwiwalent nie jest wypłacany.

2. Odprawa pieniężna

Odprawa pieniężna nie jest regulowana bezpośrednio przez Kodeks pracy (poza odprawami rentowo-emerytalnymi i pośmiertnymi), lecz przez ustawę o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Przysługuje ona, gdy zwolnienie nastąpiło z przyczyn niedotyczących pracownika (np. likwidacja stanowiska, ogłoszenie upadłości firmy, restrukturyzacja) i dotyczy to pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników. Odprawa przysługuje zarówno przy zwolnieniach grupowych, jak i indywidualnych, pod warunkiem, że przyczyna leży po stronie pracodawcy. Wysokość odprawy jest uzależniona od stażu pracy u danego pracodawcy i wynosi:

• jednomiesięczne wynagrodzenie – jeśli pracownik był zatrudniony krócej niż 2 lata,
• dwumiesięczne wynagrodzenie – jeśli pracownik był zatrudniony od 2 do 8 lat,
• trzymiesięczne wynagrodzenie – jeśli pracownik był zatrudniony ponad 8 lat.

Maksymalna wysokość odprawy nie może przekroczyć kwoty 15-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy. Pracodawca może ustalić korzystniejsze warunki odpraw w przepisach wewnątrzzakładowych. Prawo do otrzymania odprawy ulega przedawnieniu po 3 latach od ustania stosunku pracy.

3. Wynagrodzenie za okres wypowiedzenia oraz inne należności

Oczywistym jest, że pracownikowi należy się wynagrodzenie za faktycznie przepracowany okres, w tym za czas trwania okresu wypowiedzenia. W okresie wypowiedzenia pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Pracownikowi przysługują również wszelkie inne należne dodatki i świadczenia, np. premie czy prowizje, zgodnie z umową i wewnętrznymi regulaminami.

4. Odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia

W sytuacji, gdy pracodawca z przyczyn niedotyczących pracownika (np. likwidacja firmy, upadłość) skraca trzymiesięczny okres wypowiedzenia do jednego miesiąca, pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za pozostałą część okresu wypowiedzenia. Okres, za który przysługuje odszkodowanie, wlicza się do okresu zatrudnienia.

Wsparcie w przejściu: Co po zwolnieniu z pracy?

Utrata pracy to często początek poszukiwań nowego miejsca. W tym czasie możesz liczyć na wsparcie, zarówno finansowe, jak i merytoryczne.

1. Zasiłek dla bezrobotnych

Zasiłek dla bezrobotnych przysługuje osobom zarejestrowanym w powiatowym urzędzie pracy, które w ciągu 18 miesięcy poprzedzających rejestrację, przez co najmniej 365 dni spełniały warunki do opłacania składek na Fundusz Pracy (np. były zatrudnione z minimalnym wynagrodzeniem). Wysokość zasiłku zależy od stażu pracy i jest waloryzowana co roku (zazwyczaj 1 czerwca). Na przykład, w pierwszej połowie 2025 roku, kwoty zasiłku (brutto) wynosiły:

• dla stażu krótszego niż 5 lat: ok. 1329,60 zł (przez pierwsze 3 miesiące), a następnie ok. 1044,16 zł.
• dla stażu od 5 do 20 lat: ok. 1662,00 zł (przez pierwsze 3 miesiące), a następnie ok. 1305,20 zł.
• dla stażu dłuższego niż 20 lat: ok. 1994,40 zł (przez pierwsze 3 miesiące), a następnie ok. 1566,30 zł.

Okres pobierania zasiłku wynosi zazwyczaj 180 lub 365 dni, w zależności od sytuacji bezrobotnego i regionu. Urząd pracy oferuje również wsparcie w postaci propozycji pracy, staży czy przygotowania zawodowego.

2. Dni wolne na poszukiwanie pracy

Jeśli wypowiedzenie umowy zostało dokonane przez pracodawcę, przysługują Ci płatne dni wolne na poszukiwanie nowej pracy. Ich liczba zależy od długości okresu wypowiedzenia:

• 2 dni robocze – w przypadku dwutygodniowego i miesięcznego okresu wypowiedzenia.
• 3 dni robocze – w przypadku trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia.

Wolne te nie przysługują, jeśli to pracownik wypowiedział umowę.

Dokumenty, o których musisz pamiętać

Po ustaniu stosunku pracy pracodawca ma obowiązek wydać Ci komplet dokumentów, które są niezbędne do dalszych formalności.

1. Świadectwo pracy

Jest to jeden z najważniejszych dokumentów. Pracodawca ma obowiązek wydać je pracownikowi w dniu, w którym ustaje stosunek pracy. Jeśli z przyczyn obiektywnych nie jest to możliwe, świadectwo powinno zostać przesłane w ciągu 7 dni. Świadectwo pracy zawiera m.in. informacje o okresach zatrudnienia, zajmowanych stanowiskach, trybie i podstawie prawnej rozwiązania umowy oraz wykorzystanym urlopie. Jest ono niezbędne do zarejestrowania się w urzędzie pracy oraz dla przyszłych pracodawców.

2. PIT-11

PIT-11 to informacja o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy. Pracodawca ma obowiązek przekazać ten dokument pracownikowi oraz do urzędu skarbowego do końca lutego roku następującego po roku podatkowym. Jeśli jednak pracownik złoży pisemny wniosek o wcześniejsze wydanie PIT-11, pracodawca powinien to zrobić w ciągu 14 dni od otrzymania wniosku. PIT-11 jest kluczowy do rozliczenia rocznego z urzędem skarbowym.

3. Inne dokumenty

Pracodawca powinien również wydać inne dokumenty, takie jak zaświadczenie o zarobkach, czy informację o wysokości i składnikach wynagrodzenia (na żądanie pracownika).

Twoja droga po zwolnieniu: Jak zadbać o siebie?

Utrata pracy to moment, który wymaga od nas nie tylko znajomości przepisów, ale także umiejętności zadbania o swoje samopoczucie i przyszłość. Pamiętaj, że masz prawo do wszystkich wymienionych świadczeń, a ich znajomość to pierwszy krok do spokojnego przejścia przez ten etap.

• Działaj świadomie: Zbieraj wszystkie dokumenty, pytaj o to, co Ci się należy i w razie wątpliwości konsultuj się z ekspertami.
• Skorzystaj ze wsparcia: Urząd pracy oferuje nie tylko zasiłki, ale także szkolenia, doradztwo zawodowe i oferty pracy.
• Dbaj o rozwój: Wykorzystaj ten czas na podnoszenie kwalifikacji, naukę nowych umiejętności, które zwiększą Twoje szanse na rynku pracy.

Zwolnienie z pracy to koniec pewnego etapu, ale także szansa na nowy początek. Znając swoje prawa, możesz pewniej spojrzeć w przyszłość i zaplanować kolejne kroki w swojej karierze zawodowej.

FAQ – najczęściej zadawane pytania